Chăm sóc bệnh nhân sau tai biến mạch máu não: Lập kế hoạch chăm sóc tai biến liệt nửa người

posted in: Tin tức | 0
Rate this post

Chăm sóc sau tai biến mạch máu não là vô cùng cần thiết, bởi tai biến mạch máu não có thể để lại nhưng di chứng như liệt nửa người, thất ngôn, rối loạn tâm thần. Nếu ban không lập một kế hoạch chăm sóc bệnh nhân tai biến hiệu quả thì bệnh nhân rất có thể mắc những di chứng trên. Trong bài viết dưới đây chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách chăm sóc bệnh nhân sau tai biến tốt nhất

Chăm sóc sau tai biến mạch máu não

Chăm sóc sau tai biến mạch máu não

Chăm sóc bệnh nhân sau tai biến mạch máu não sao cho hiệu quả ?

Sinh hoạt, tập luyện

Với trường hợp bệnh nặng, bệnh nhân không thể tự vận động được, người nhà cần giúp họ thay đổi tư thế 3 giờ một lần để tránh lở loét. Khi lật người, các bạn cần xoa rượu, cồn hoặc phấn rôm vào các vị trí bị tì đè khác. Khi cho ăn uống, nên kê gối sau lưng bệnh nhân để giữ họ ở tư thế nửa nằm, nửa ngồi.

Chế độ nghỉ ngơi thì ngủ nghỉ điều độ, không làm việc nặng, tốt nhất là sinh hoạt trong không gian gia đình, tránh để cho người bệnh đi xa. Mỗi ngày đi lại trong nhà và sân vườn, nếu đi ra ngoài thì đi gần và có người khoẻ mạnh đi cùng. Bện nhân có thể làm những việc nhẹ nhàng trong nhà, cũng không nên nằm nhiều, buổi trưa nằm ngủ 30-60 phút. Buổi tối nằm ngủ từ 10h đến 6h sáng. Sau khi ngủ dậy không nên bỏ hết chăn ngay mà bỏ chăn và dậy từ từ để cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ bên ngoài. Bên cạnh đó, việc tạo tâm lý vui vẻ, thoải mái cũng giúp người bệnh phấn chấn và nhanh chóng phục hồi hơn.

Chế độ ăn uống

Về chế độ ăn uống, bệnh nhân cần ăn đủ chất và cân đối mỗi ngày, nên cho người bệnh ăn các loại thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, nước hoa quả,… Người bệnh nên hạn chế sử dụng chất béo, hạn chế dầu mỡ, đồ ăn chiên xào, hạn chế dùng muối và các chất kích thích bia, rượu, cà phê, chè,…

Chế đô ăn uống cho người tai biến

Điều trị bệnh tai biến mạch máu não

Các bạn nên kết hợp châm cứu, bấm huyệt, xoa bóp và dùng thuốc để nhanh chóng phục hồi các chi bị liệt. Có thể áp dụng một trong các bài thuốc khắc phục di chứng tai biến mạch máu não sau:

  •  Thiên ma câu đằng ẩm: Thiên ma, chi tử, hoàng cầm mỗi thứ 8g; câu đằng, ngưu tất, ích mẫu, hà thủ ô, bạch linh mỗi thứ 12g; tang kí sinh, thạch quyết minh (sắc trước) mỗi thứ 20g. Sắc uống ngày 1 thang.
  •  Bổ dương hoàn ngũ thang: Sinh hoàng kỳ 40g, quy vĩ 8g, xích thược 6g, xuyên khung, đào nhân, hồng hoa, địa long mỗi thứ 4g.
    Sắc uống ngày 1 thang.
  • Thuốc Tây y: Điều trị duy trì theo đơn của thầy thuốc. Trường hợp bệnh nhân có tăng huyết áp, nên dùng thuốc hạ huyết áp và duy trì ở mức 140-150/90 mmHg.

Thực hiện các biện pháp phòng bệnh

Dưới đây là một số cách phòng chống bệnh tai biến mạch máu não khoa học bạn cần biết:

  • Nên giữ mình khi thời tiết chuyển lạnh vào mùa đông và khi áp suất không khí lên cao vào mùa hè.
  • Không nên tắm khuya hoặc ở nơi gió lùa, nhất là với người bị cao huyết áp.
  • Tránh trạng thái căng thẳng thần kinh, xúc động mạnh
  • Điều trị các nguyên nhân gây tai biến mạch máu não như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tiểu đường, rối loạn nhịp tim.
  • Tránh vận động thể lực quá mức như mang vác nặng, chạy nhanh…

Lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân nhồi máu não, đột quỵ não, xuất huyết não

  1. Theo dõi dấu hiệu sinh tồn: Phát hiện dấu hiệu bất thường để xử trí kịp thời
  2. Thực hiện các y lệnh của bác sĩ
  3. Vệ sinh thân thể và  chăm sóc các hệ thống cơ quan, đề phòng nhiễm khuẩn.
  4. Phòng chống lóet.
  5. Nuôi dưỡng.
  6. Phục hồi chức năng, hạn chế di chứng.
  7. Giáo dục sức khỏe, hướng dẫn chăm sóc và luyện tập

Chi tiết:

Mục tiêu chính của việc chăm sóc là giúp cho người bệnh:

  • Cải thiện khả năng vận động

  • Tự chăm sóc được bản thân

  • Giảm sự mất cảm giác

  • Chức năng hô hấp, nhu động ruột và bàng quang hoạt động bình thường

  • Cải thiện khả năng suy nghĩ và giao tiếp

  • Tránh biến chứng (loét do nằm lâu, tắc mạch,…)

Lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân tai biến mạch máu não: 

1 . Theo dõi toàn trạng

  • Tri giác (điểm Glasgow): bình thường 15 điểm (mắt 4 điểm, lời nói 5 điểm, vận động 6 điểm)

  • Dấu hiệu sinh tồn (mạch, nhiệt độ, huyết áp) 30 phút/lần, 1h/lần, 3h/lần, 2 lần/ ngày… tùy thuộc vào tình trạng của người bệnh

  • Tình trạng thông khí

  • Tình trạng liệt

  • Tình trạng loét ép do nằm lâu

  • Các biến chứng, tác dụng phụ của thuốc, các dấu hiệu bất thường có thể xảy ra

2. Thực hiện y lệnh của bác sĩ

  • Thuốc: Thuốc tiêm, thuốc uống, thời gian dùng thuốc, đường dùng,…

  • Thực hiện các thủ thuật: Đặt sonde dạ dày, sonde tiểu,…

  • Các xét nghiệm: sinh hoá, huyết học, vi sinh, chọc dò tủy sống, điện tim, điện não,…

3. Vệ sinh thân thể

  • Vệ sing răng miệng, lau người: 2-3 lần/ ngày

  • Thay ga, quần áo: ít nhất 1 lần/ngày

  • Tắm, gội đầu: 3 ngày 1 lần

  • BN hôn mê, có sonde tiểu, chọc dò tủy sống: Chăm sóc theo quy trình kĩ thuật

  • Bệnh nhân đóng bỉm : Chú ý thay bỉm và vệ sinh sạch sẽ sau mỗi lần bệnh nhân đại tiểu tiện, ít nhất thay bỉm và vệ sinh 3 lần/ngày

  • Nếu táo bón thì chăm sóc: xoa bụng, uống nhiều nước. Nếu không hiệu quả báo bác sỹ sử dụng thuốc thụt tháo cho bệnh nhân

  • Nếu tiêu chảy, báo bác sỹ, bù đủ nước, ăn đủ dinh dưỡng, vệ sinh sạch sẽ sau tiêu chảy….

  • Vỗ rung vùng ngực, lưng: long đờm, tăng tuần hoàn ngoại biên

4. Phòng chống loét

  • Giữ ga giường khô, trở mình cho bệnh nhân 2h/lần

  • Đảm bảo dinh dưỡng: 1-1,5g protid/kg/ngày

5. Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Về chế độ ăn uống, bệnh nhân cần ăn đủ chất và cân đối mỗi ngày, nên cho người bệnh ăn các loại thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, nước hoa quả,… Người bệnh nên hạn chế sử dụng chất béo, hạn chế dầu mỡ, đồ ăn chiên xào, hạn chế dùng muối và các chất kích thích bia, rượu, cà phê, chè,…

6. Phục hồi chức năng, hạn chế di chứng

  • Thực hiện càng sớm càng tốt

  • Tập phục hồi chức năng và hướng dẫn cho bệnh nhân

  • Tập vận động thụ động nửa người bên liệt

7. GDSK, hướng dẫn chăm sóc, luyện tập

  • Người bệnh và gia đình người bệnh biết được

  • Các nguyên nhân, các yếu tố thuận lợi gây tai biến mạch máu não và cách phòng tránh

  • Chăm sóc và theo dõi người bệnh tai biến mạch máu não

  • Hướng dẫn gia đình người bệnh biết cách tập thụ động cho người bệnh

  • Chế độ ăn uống, thuốc men hàng ngày

  • Xử lý kịp thời nếu có những dấu hiệu báo trước: nhức đầu, chóng mặt, ù tai, tê chân tay…

Chăm sóc bệnh nhân tai biến mạch máu não liệt nửa người

Chăm sóc bệnh nhân tai biến liệt nửa người

Quy trình chăm sóc bệnh nhân xuất huyết não

Vệ sinh cá nhân

Việc vệ sinh của người bị liệt hoàn toàn bị phụ thuộc vào người chăm sóc. Vì vậy, người nhà cần chú ý tắm rửa, đánh răng hàng ngày, gội đầu tuần 1- 2 lần cho bệnh nhân hoặc chăm sóc dựa theo thói quen hàng ngày của người bệnh.

Bệnh nhân liệt nửa người bị ảnh hưởng dây thần kinh điều khiển hoạt động của cơ tròn nên không tự chủ được việc đại tiểu tiện của mình. Vì vậy họ thường bị viêm đường tiết niệu. Cách xử lý tốt nhất là với bệnh nhân nữ nên đóng bỉm, lót giấy thấm, bệnh nhân nam nên dùng ống tiểu. Vệ sinh cẩn thận và lau khô cho bệnh nhân sau khi đại tiểu tiện giúp bệnh nhân cảm thấy dễ chịu, chống lại viêm nhiễm đường tiết niệu.

Đề phòng loét da do nằm lâu

Người bệnh tai biến mạch máu não bị liệt nửa người, thường xuyên phải nằm lâu một chỗ, không đi lại được, thì biến chứng rất thường gặp là loét. Thường gặp loét ở những chỗ bị tỳ đè nhiều như vùng cùng cụt, hai gót chân, hai bả vai, lưng, mông. Để chống loét cho bệnh nhân, cần cho bệnh nhân nằm trên đệm hơi hoặc đệm nước; lăn trở thay đổi điểm tỳ cho bệnh nhân: cứ 2 giờ trở mình cho bệnh nhân 1 lần (từ nằm ngửa sang nằm nghiêng phải hoặc trái). Hằng ngày bạn nên xoa bóp nhẹ nhàng những vùng bị tỳ đè nhiều cho người bệnh, nhưng không nên xoa bóp mạnh gây trợt da. Vận động thụ động bên liệt để tránh co cứng cơ và giúp lưu thông tuần hoàn.

>>Xem thêm: Thực hư thuốc an cung trúc hoàn trị tai biến có tốt không?

Đề phòng các biến chứng về hô hấp 

Ngoài biến chứng loét thì ở những bệnh nhân sau tai biến mạch máu não bị liệt thường có những bệnh lý về đường hô hấp do nằm lâu và ít vận động như viêm phổi, tắc nghẽn đường thở do ứ đọng đờm dãi. Nên cho bệnh nhân ngồi dậy, vỗ rung vùng lưng hằng ngày để bệnh nhân dễ khạc được đờm dãi.

Chăm sóc hàng ngày

Do người bệnh phải ăn, nằm và sinh hoạt trên giường 24/24 nên ga gối thường bẩn hơn bình thường, điều này sẽ làm họ khó chịu nếu không được thay. Do vậy cần phải thường xuyên thay ga giường cho người bệnh.

Phòng riêng của bệnh nhân nên là nơi khô ráo, thoáng khí, trong tầm mắt người nhà để dễ dàng theo dõi và chăm sóc.

Lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân liệt nửa người

  • Đặt bệnh nhân nằm nghỉ ngơi đầu cao và nghiêng về một bên.
  • Tránh lao động trí óc căng thẳng, lo lắng quá độ.
  • Vận động và xoa bóp tay chân.
  • Thay đổi tư thế mỗi 2 giờ /lần.
  • Động viên, trấn an bệnh nhân để bệnh nhân an tâm điều trị.
  • Theo dõi các dấu hiệu sinh tồn, đặc biệt là tình trạng tăng huyết áp. Tuỳ theo từng trường hợp cụ thể để theo dõi có thể từ 15 phút cho đến 2 giờ đo một lần.
  • Hút đờm dãi khi có ứ đọng đờm dãi.
  • Luôn giữ ấm cơ thể bệnh nhân.
  • Ăn uống đủ năng lượng, nhiều sinh tố và hạn chế muối dưới 5g/ngày, hạn chế mỡ, các chất béo động vật, kiêng rượu, thuốc lá, chè đặc. Đặt sonde dạ dày nuôi dưỡng nếu bệnh nhân không có khả năng nuốt.
  • Tránh các yếu tố kích thích cho bệnh nhân.
  • Vệ sinh sạch sẽ: hàng ngày vệ sinh răng miệng và da để tránh các ổ nhiễm khuẩn, phát hiện sớm các ổ nhiễm trùng để có hướng điều trị cho bệnh nhân. áo quần, vải trải giường và các vật dụng khác phải luôn được sạch sẽ.
  • Chăm sóc chống loét bằng đệm hơi hoặc đệm nước, xoay trở người mỗi 2 giờ kèm xoa bóp, tránh viêm phổi (ứ đọng đờm dễ gây viêm phổi) bằng vỗ rung ngực. Chống nhiễm trùng hô hấp hoặc đường tiểu do xông tiểu.

Cách xoa bóp cho người bị tai biến

Bấm huyệt chữa liệt nửa người

Trước khi thực hiện phương pháp xoa bóp, bấm huyệt chữa liệt nửa người cho người tai biến bạn cần biết và hiểu những vị trí huyệt trên cơ thể, tránh hiện tượng bấm sai huyệt, có thể làm bệnh gặp những biến chứng xấu hơn. Dưới đây là phương pháp bấm huyệt chữa bệnh liệt nửa người nên tham khảo:

Điều trị bại liệt do di chứng tai biến mạch máu não, liệt nửa người là phương pháp khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc, bổ gan, thận, có thể sử dụng thêm đào nhân 4g, địa long 4g, đương quy vĩ 8g, hoàng kỳ tươi 160g, xích thược 6g, xuyên khung 4g.

Nếu người bệnh bị méo mặt, mồm, liệt dây thần kinh số 7 bấm huyệt địa thương, giáp sa, nghinh hương, xế phong, tình minh, nhân trung, thừa tương, đầu duy, bách hội, bấm ngày/lần, bấm 15 ngày nghỉ 2 ngày. Bệnh lâu bấm tuần 2 lần đến khỏi thì thôi. Thủ thuật xoa, miết, phân, hợp, véo, ấn, bấm. Trình tự xoa bóp người bệnh có thể nằm hoặc ngồi và thầy thuốc xoa bóp theo thủ thuật trên, thời gian từ 10-15 phút ở vùng mặt.

Cách xoa bóp cho người bị tai biến

Với vùng lưng và chi dưới để điều trị liệt nửa người day, ấn huyệt thận du, mệnh môn, xoa bóp chi dưới, xoa vùng mông, đùi, cẳng chân, bàn chân. Day các huyệt trên đường đi của thần kinh tọa và kinh bàng quang như huyệt hoàn khiêu, trật biên, thừa phù, ủy trung, thừa sơn, côn lông, dùng hai ngón tay cái hoặc ngón giữa day vào huyệt thái dương khoảng 50 lần. Khi day, đặt phần mềm của ngón vào đúng huyệt day đi day lại.

Bài giảng chăm sóc bệnh nhân tai biến mạch máu não

Nếu bạn học trong ngành y hoặc có kiến thức y học muốn tham khảo thêm bài giảng chăm sóc bệnh nhân tai biến mạch máu não có thể xem thêm tại đây

Bên trên là cách chăm sóc sau tai biến mạch máu não, hướng dẫn lập kế hoạch chăm sóc và cách xoa bóp cho bệnh nhân tai biến liệt nửa người. Hi vọng bài viết trên đã mang lại cho bạn nhưng thông tin hữu ích.

Có thể bạn muốn biết: Cách cấp cứu tai biến mạch máu não – Hướng dẫn làm gì khi người bị đột quỵ

Thông tin lương y Nguyễn Quý Thanh xem chi tiết tại: www.ancungtruchoan.com.vn

Leave a Reply